Án tử hình (Phần 1)

Những tranh cãi về án phạt tử hình

Phần 1:

  • Giá trị của một mạng người
  • Quyền được sống
  • Giết nhầm người vô tội
  • Phạt người đền tội là sai trái
  • Không có tác dụng răn đe

Giá trị của mạng người

Ai cũng nghĩ rằng mạng người rất quý giá. Những người phản đối án tử hình tin rằng mạng người quý giá đến nỗi ngay cả những kẻ sát nhân man rợ nhất cũng không nên bị tước đi giá trị đó. Không thể vì hành vi phạm tội của hắn mà tước đoạt giá trị mạng sống của hắn, ngay cả khi hắn đã giết người.

Một số người thuộc phe phản đối không nghĩ sâu xa đến thế. Họ cho rằng trừ khi có một lí do xác đáng để chấm dứt sự sống của một ai đó, mạng sống của mỗi người đều nên được bảo vệ. Và đối với những người ủng hộ án tử hình, họ phải biện hộ và chứng minh cho quan điểm của mình.

Quyền được sống

Ai cũng có quyền được sống. Đó là quyền bất khả xâm phạm của mỗi người, kể cả những kẻ giết người. Cho nên, kết án tử hình và xử tử một cá nhân đồng nghĩa với việc xâm phạm quyền được sống của cá nhân đó.

Lập luận này tương tự như lập luận “giá trị của một mạng người”, nhưng được tiếp cận từ nhãn quan nhân quyền.

Tuy nhiên, phe phản đối cho rằng một cá nhân có thể bị tước đi quyền con người vì chính hành vi của mình. Một ví dụ để làm rõ lập luận này là khi một cá nhân thực hiện hành vi giết người, hắn đã bị tước đi quyền được sống và cách duy nhất để nạn nhân có thể tự cứu lấy chính mình là giết kẻ tấn công mình.

Nhà triết học, thần học thời Trung cổ Thomas Aquinas đã đưa ra những lí lẽ thuyết phục rất chặt chẽ:

Vì thế, nếu bất kì kẻ nào có hành vi nguy hiểm cho xã hội và phá hoại cộng đồng, cách xử tội được tàn thành đó là hành hình đối tượng này vì lợi ích chung… Xử tử một người vẫn duy trì được giá trị vốn có của anh ta thực chất là một việc làm độc ác, thế nhưng, giết một kẻ phạm tội như giết một con quái vật dường như lại là một lí do chính đáng bởi như Aristotle đã nói, ác nhân còn tàn bạo và nguy hiểm hơn ác thú.

Aquinas còn nói rằng có một số tình huống có thể biến một hành vi nguy hiểm (giết người) thành một hành vi chính đáng (giết người để sửa chữa những bất công mà kẻ sát nhân đã gây ra, và giết kẻ đã tự tước đi quyền được sống của mình bởi hắn giết người).

Giết nhầm người vô tội

Lập luận phổ biến và chặt chẽ nhất chống lại án tử hình là: Sớm muộn rồi sẽ có người vô tội bị xử tử oan bởi những sai lầm và khiếm khuyết của hệ thống tư pháp.

Nhân chứng, công tố viên và bồi thẩm đoàn đều có thể mắc sai lầm. Khi những sai lầm này xuất hiện cùng với những khiếm khuyết của hệ thống tư pháp thì sẽ không thể tránh khỏi việc xử oan người vô tội. Một khi án tử hình đã được thi hành thì không có cách nào sửa chữa được những sai lầm đó nữa.

Án tử hình hợp pháp hóa hành động ác bạo lực của nhà nước và không thể tránh khỏi việc xử oan những nạn nhân vô tội. Chừng nào hệ thống pháp luật của con người còn phạm sai lầm, chừng đó, nguy cơ hành hình người vô tội sẽ không bao giờ bị xóa bỏ. (Ân xá Quốc tế)

Có vô vàn bằng chứng cho thấy sai lầm của hệ thống tư pháp là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra: Ở Mỹ, từ năm 1973, đã có 130 tử tù được xác định là vô tội và thoát chết. (Theo Ân xá)

Theo Trung tâm Thông tin về Án tử hình, thời gian chờ thi hành án của các tử tù trước khi được miễn tội tính trung bình là 11 năm.

Ở Mỹ, sự việc trở nên trầm trọng hơn khi Tòa án Tối cao từ chối chỉ rõ rằng hành hình bị cáo có chứng cứ chứng minh bị cáo vô tội sẽ trái với hiến pháp. Tuy nhiên, nhiều luật sư Mỹ cũng tin rằng thực tế, trong trường hợp không chứng cứ chứng minh bị cáo thực sự ‘vô tội’, tòa sẽ không cho phép hành hình.

Mối đe dọa bị xử tử liên tiếp xảy ra khiến thử thách của những bị cáo bị xử oan đặc biệt kinh khủng.

Phạt người đền tội là sai trái

Nhiều người tin rằng buộc kẻ phạm tội phải đền tội là sai lầm khi xem xét dưới nhãn quan luân lý và gây ra nhiều vấn đề cả trong lý thuyết và thực tiễn.

Chúng ta không thể rao giảng rằng giết người là sai bằng cách giết người.

Hội đồng Công giáo Hoa Kỳ

 

Lấy đi một mạng sống khi mà một mạng sống khác đã mất đi rồi, là sự trả thù chứ không phải công lý.

Tổng giám mục Desmond Tutu

Trả thù

Lập luận chính ở đây là phạt người đền tội là trái với đạo đức, và nó chỉ là một hình thức trả thù đã được biến đổi để được chấp nhận rộng rãi hơn. Hình ảnh những đám đông la ó tấn công xe chở phạm nhân trên đường đi tới tòa hoặc rời tòa, hay gào thét phẫn nộ bên ngoài nhà tù khi bị cáo bị hành hình, cho thấy rằng sự khao khát trả thù là một thành phần quan trọng dẫn đến sự ưa chuộng án tử hình của công chúng.

Tuy nhiên, việc giết người đền mạng, nhằm thiết lập lại hệ thống tư pháp, có thể dễ dàng phân biệt với sự trả thù và cái tính có thù tất báo.

Cũng như việc trừng phạt, trả thù có nhất thiết là một điều xấu?

Nhà triết học pháp lý dưới thời nữ hoàng Victoria, James Fitzjames Stephens, cho rằng trả thù là một sự biện hộ được chấp nhận cho sự trừng phạt. Và rằng sự trừng phạt nên được thực thi:

…nhằm thỏa mãn lòng hận thù, ta gọi đó là sự trả thù, oán giận, hay gì cũng được, trong tâm tưởng của một kẻ lý trí.

James Fitzjames Stephens, Giải phóng, Công bằng, Huynh đệ

Trừng phạt và người vô tội

Thế nhưng việc giết nhầm người vô tội cũng là một vấn đề đối với lập luận ủng hộ hệ thống pháp luật trừng trị. Nếu còn tồn tại nguy cơ giết nhầm người vô tội, thì một trong những nguyên tắc chính yếu của việc trừng trị phạm nhân – đó là gieo nhân nào thì gặt quả nấy (và vì vậy, chỉ những gì họ đáng nhận mà thôi) – bị vi phạm bởi án tử hình đang được áp dụng tại Hoa Kỳ, và bất kì quốc gia nào vẫn còn tồn tại những lỗ hỏng pháp lý này.

Sự khác biệt của án tử hình

Người ta cho rằng, trong trường hợp án tử hình, việc đền tội được tiến hành theo một cách khác thường. Với các tội khác, kẻ phạm tội không nhận được hình phạt mô phỏng tội ác mà hắn gây ra – chẳng hạn, kẻ hiếp dâm sẽ không bị trừng phạt bằng cách bị hiếp dâm, và kẻ bị buộc tội hành hung lại không bị hành hung lại.

Hai văn hào Camus và Dostoevsky lập luận, lấy án tử hình để trừng trị tội phạm là không công bằng, bởi vì sự thống khổ mà hắn phải chịu đựng trước khi hành quyết có lẽ còn vượt xa những đau đớn mà nạn nhân phải chịu đựng.

Những người khác thì cho rằng lập luận đền tội bằng hình thức tử hình đầy lỗ hỏng bởi án tử hình là một hình thức “trừng phạt kép”; nó bao gồm việc bị xử tử và thời gian chờ đợi trước khi chết, và đây hoàn toàn không tương đương so với loại tội ác mà tử tù phạm phải.

Nhiều bị cáo cứ phải đợi chờ giờ chết trong một thời gian dài; ở Mỹ, thời gian trung bình họ phải đợi là 10 năm.

Ở Nhật, bị cáo chỉ được thông báo vài giờ trước khi hành quyết. Hậu quả của việc này là mỗi ngày người tử tù trôi qua như thể đó là ngày cuối cùng của mình.

Án tử hình được thi hành không phải để trừng trị

Một số luật sư tranh cãi rằng tử hình không thật sự là trừng trị vì tội giết người, dù với bất kì loại giết người nào.

Họ lý luận rằng, ít nhất ở Mỹ, chỉ có một phần nhỏ những kẻ giết người thật sự bị xử tử, và việc áp dụng án phạt này trên một ít bị cáo “được ngẫu nhiên lựa chọn” chung qui chẳng phải là một hình phạt nhất quán gì.

Bởi vì án tử hình không được thực thi nhằm mục đích trừng phạt nên sử dụng hình thức đền tội này để bào chữa cho án tử hình là không thích hợp.

Lập luận này chẳng có giá trị gì trong một xã hội liên tục áp dụng án tử hình cho loại giết người nghiêm trọng.

Tử hình không đủ để đền tội

Một số người tán thành khái niệm đền tội phản đối án tử hình bởi họ cảm thấy án tử hình thôi chưa đủ để đền tội. Họ cho rằng ở tù chung thân nhưng vĩnh viễn không ân xá sẽ khiến bị cáo đau khổ hơn một cái chết không đau đớn sau một thời gian ngắn ngồi tù.

Với kẻ mưu đánh bom tự sát chẳng hạn, án tử hình có thể biến hắn thành một vị thánh tử vì đạo, và như thế rõ ràng là tác dụng đền tội không thể bằng án chung thân.

Không có tác dụng răn đe

Dường như án tử hình không ngăn con người phạm những trọng tội, mà nó chỉ có thể ngăn chặn khả năng họ bị bắt và trừng trị.

Các nhà khoa học xã hội thống nhất với nhau rằng tác dụng răn đe của án tử hình vẫn chưa được chứng minh.

Năm 1988, một khảo sát được thực hiện để Liên Hợp Quốc xác định mối quan hệ giữa án tử hình và tỉ lệ giết người. Năm 1996, kết quả khảo sát được cập nhật lần nữa. Người ta kết luận rằng:

… nghiên cứu đã không đưa ra được bằng chứng khoa học chứng minh án tử hình có tác dụng răn đe hơn so với án tù chung thân. Những bằng chứng như vậy cũng không chắc chắn có. Xét tổng thể, các bằng chứng thu được không chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết về tính răn đe của án tử hình.

Nguyên tắc để có thể răn đe hiệu quả là gia tăng khả năng giám sát, giam giữ và buộc tội.

Án tử hình là một hình phạt khắc nghiệt, nhưng nó không kiểm soát được hành vi phạm tội.

(Theo Ân xá Quốc tế)

Nên lưu ý rằng: Quả thật không thể kiểm nghiệm được tác dụng răn đe của hình phạt này theo cách hà khắc, bởi để làm vậy sẽ cần biết bao nhiêu vụ giết người đã xảy ra trong một quốc gia, nếu luật pháp đã thay đổi trong cùng một khoảng thời gian đó.

Răn đe là một khái niệm trái với đạo đức

Ngay cả khi án tử hình thật sự có tác dụng răn đe đi chăng nữa, liệu có thể chấp nhận được việc ai đó sẽ phải trả giá cho những tội ác mà kẻ khác gây ra trong tương lai không?

Một số người cho rằng ai cũng có thể trừng phạt người vô tội và nó sẽ có tác dụng tương tự.

Điều đó không hề đúng. Nếu chúng ta chọn ngẫu nhiên vài người trên đường và trừng phạt họ để làm gương chung, thì hậu quả chính là sẽ không ai dám ra đường.

Để có thể răn đe một cách hiệu quả, ta cần phải đi qua một quá trình pháp lý hợp pháp và trình bày các bằng chứng thuyết phục công chúng rằng người đó đáng bị trừng trị.

Trong một vài xã hội, pháp luật chấp nhận chứng cứ ngụy tạo và lời khai của bị cáo khi bị bức cung. Tuy nhiên, xét từ nhãn quan đạo đức, những phản đối chống lại hệ thống pháp luật như vậy thừa đủ để cho thấy lập luận về “tính răn đe” ở đoạn văn thứ hai là vô nghĩa.

Nguồn: http://www.bbc.co.uk/ethics/capitalpunishment/against_1.shtml#top

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.